Tilapia pra (Dunz en Schliewen, 2010)

Tekst en foto's Maarten Kruis
Etymologie: 

Tilapia is afgeleid van "thiape", het woord voor vis in de Tswana-taal (gesproken in voornamelijk Botswana). De soortnaam pra verwijst zowel naar het Akan-woord "pra" (rivier) van de Kwa-taalfamilie dat wordt gesproken in Ghana, als ook naar de rivier de Pra, waaruit het holotype werd verzameld. Met deze verwijzing naar “rivier” wordt ook een onderscheidt gemaakt met de (klaarblijkelijke) zustersoort Tilapia busumana, welke naar verluid alleen voorkomt in het kratermeer Bosumtwi (of: Bosumtwe) gelegen ten zuidoosten van Kumasi in de Ashanti regio. 

Referentie: 

Dunz, A.R. and U.K. Schliewen, 2010. Description of a new species of Tilapia Smith, 1840 (Teleostei: Cichlidae) from Ghana. Zootaxa 2548:1-21.

Literatuur: 

Lamboj, A. 2004 (1e druk), The Cichlid Fishes of Western Africa (originele titel: Die Cichliden des westlichen Afrikas), pg. 70 Tilapia busumana   

Beschrijving: 

Ruim een eeuw geleden (1903) beschreef Albert Günther Tilapia busumana (synoniem: Chromis busumanus) met als typelocatie het eerdergenoemde kratermeer Bosumtwi. De toen beschreven soort zou behalve in het meer Bosumtwi ook voorkomen in diverse rivieren in Ghana en Ivoorkust. Veel later, in 1989 kwam Jörg Freyhof met zijn visie dat het bij de rivierenvariant van T. busumana feitelijk om een afzonderlijke nog onbeschreven soort zou gaan, welke hij om die reden Tilapia sp. aff. busumana noemde. De T. sp. aff. busumana zou qua lichaamsvorm en kleur verschillen van T. busumana  Het duurde nog tot 2010 tot er een ‘rivierenvariant’ door Andreas Dunz en Ulrich Schliewen daadwerkelijk als nieuwe soort werd beschreven, te weten Tilapia pra.   

 

Tilapia, maar toch ook weer niet:

Dunz en Schliewen beschreven de soort in 2010 als “Tilapia” pra, waarbij de aanhalingstekens er op moeten wijzen dat de soort feitelijk niet in het geslacht Tilapia (Smith 1840) thuishoort. Dit omdat de “T.” pra onvoldoende nauw gerelateerd is aan de typesoort van het geslacht Tilapia, te weten Tilapia sparrmanii, wat weer zou betekenen dat “T.” pra in de toekomst in een nieuw geslacht zou moeten worden ondergebracht tezamen met meer verwante soorten waaronder T. busumana. Een verdieping in deze materie kan onder andere worden gevonden in een latere publicatie (in 2013) van voornoemde twee wetenschappers (Molecular phylogeny and revised classification of the haplotilapiine cichlid fishes formerly referred to as ‘‘Tilapia’’) waarin zij hun revisie van het geslacht Tilapia presenteerden. Tot een nieuwe geslachtsnaam voor de soort(en) is het echter tot op heden niet gekomen.

 

Kleur en formaat:

T. pra is een middelgrote cichlide met een maximale (totale)  lengte van zo’n 17cm, waarbij de vrouwtjes vermoedelijk wat kleiner zullen blijven. Het lichaam is zijdelings samengedrukt. De grondkleur op de rug is lichtbruin tot grijsachtig en op de flanken beigegeel tot goudkleurig. De keel is afhankelijk van de gemoedstoestand zwart of geel en de borst en buikpartij zijn geel. De lippen kleuren blauwachtig en het lichaam kent zeven onduidelijke donkere verticale strepen. Deze strepen zijn ongeveer even breed als het gebied tussen de strepen. 

 

De T. pra verschilt van de T. busumana doordat het een langere rugvin heeft, een kortere onderlip en een kortere onderkaaklengte. Ook verschilt T. pra van T. busumana qua grondkleur. T. pra heeft een lichtbruin tot grijsachtige rug en een beige tot gele buikpartij aan de voorzijde. Dit tegenover een blauwachtig-paarse tot zwartachtige rug en een donkerdere onderzijde van hoofd en lichaam bij T. busumana.   

 

Tilapia pra (man), afkomstig uit het stroomgebied van de Pra
Foto: man Tilapia pra, afkomstig uit het stroomgebied van de Pra

Herkomst: 
Ghana en Ivoorkust
Verspreiding: 

De soort wordt aangetroffen in de rivieren Pra, Ankobra, Tano en Bia in het zuidwesten van Ghana en het zuidoosten van Ivoorkust.
 

Rivierenkaart van het zuiden van Ghana via externe link:

Ghana south OSM - Pru River - Wikipedia

Gedrag: 

Over het gedrag in de natuur is weinig bekend. De vissen kunnen worden aangetroffen in kleinere en middelgrote rivieren met een zanderige en/of modderige bodem. Het water in deze rivieren is veelal matig troebel tot troebel en variërend in diepte van minder dan een meter tot twee meter.

 

In het aquarium is het een makkelijke te verzorgen vis. Wanneer een paartje of meerdere paartjes aanwezig zijn zullen deze al snel tot broeden overgaan. Afhankelijk van de beschikbare ruimte zullen meerdere paartjes tegelijk kunnen broeden.

Voedsel: 

De soort heeft een voorkeur voor plantaardig voedsel. In het aquarium zullen zij allerlei soorten droogvoer en granulaat accepteren. Spirulina-houdend voer verdiend dan de logische voorkeur. Ook sla of alternatief daarvoor wordt (vaak na enige gewenning) goed gegeten. 

Kweek: 

Probleemloos. Een open substraatbroeder met een legsels van algauw 200 tot 300 eitjes.
Voor een nest graven zij een kuil waarvoor zij maar weinig ruimte nodig hebben. De vrij zwemmende jongen van deze soort blijven echter slechts enkele dagen echt ‘onder de ouders’ en vallen daarmee veelal snel ten prooi aan medebewoners. Opvallend is de snelheid waarmee het koppel alweer een nieuw nest zal weten te starten. De T. pra is daarmee aan te merken als gemakkelijk te kweken en tevens zeer productief.

 

Tilapia pra (vrouw), afkomstig uit het stroomgebied van de Pra
Foto: vrouw Tilapia pra, afkomstig uit het stroomgebied van de Pra

Aquarium: 

Vanaf een inhoud van 200 liter voor een paartje. In grotere aquariums goed te combineren met meer soortgenoten of met andere cichliden. In zijn natuurlijke habitat komt de Tilapia pra cichliden tegen, waarbij onder meer te denken valt aan Chromidotilapia guntheri, Coptodon discolor, C. guineensis, Hemichromis guttatus, Limbochromis robertsi en Thysochromis ansorgii.         

Stoplicht: 
Groen
Herkomstgebied: